Рефракция аномалиялары

ДИАГНОСТИКАЛАУ ЖӘНЕ ЕМДЕУДІҢ КЛИНИКАЛЫҚ ХАТТАМАСЫ

ДИАГНОСТИКАЛАУДЫҢ ӘДІСТЕРІ, ТӘСІЛДЕРІ ЖӘНЕ РӘСІМДЕРІ [1,2,10,16] 2.1 Диагностикалық критерийлер: Шағымдар және анамнез [1,2,10-13]: Шағымдар: миопия кезінде: алысқа көрудің біртіндеп ауырусыз төмендеуі; гиперметропия кезінде: көру өткірлігінің төмендеуі, көрудің шаршауы,

көздерде ыңғайсыздық, ауыру, бас ауыруымен көрінеді; астигматизм кезінде: көрудің төмендеуі, көрудің шаршауы. Анамнез: жоғарыда аталған шағымдар туғаннан бастап немесе белгілі бір уақыт аралығында алаңдатады; оптикалық түзету көру қызметтерін жақсартады; тұқым қуалайтын бейімділіктің болуы (ата-аналарда және/немесе бірінші буын туыстарында – миопияның, гиперметропияның, астигматизмнің болуы). ілеспе және бұрын өткерген аурулардың болуы (көз аурулары, жалпы соматикалық аурулар). бұрын көру мүшесінде жасалған хирургиялық араласулар. Физикалық тексеру: Жалпы қарап тексеру: көздердің орналасуы дұрыс, көз алмаларының қозғалысы толық көлемде, конвергенция мұрын ұшына дейін. Зертханалық зерттеулер: жоқ. Аспаптық зерттеулер: Негізгі [1,2,5,7,9-11,13,16–18]: 1) Көру өткірлігін анықтау (визометрия): оптотиптері бар арнайы кестелер көмегімен әр көздің НКОЗ, ағымдағы оптикалық түзетумен көру өткірлігі, МКОЗ анықталады; 2) Авторефрактокератометрия: мүйіз қабықтың рефракциясын, көздің жалпы рефракциясын өлшеу (циклоплегиямен және онсыз), нәрестелер мен ерте жастағы балаларда педиатриялық авторефрактометрлер қолданылады; 7

3) Балаларда ретиноскопия (сынақ линзаларымен / скиаскопиялық сызғыштармен): циклоплегия фонында ретиноскопия балаларда объективті рефракцияны анықтаудың әлемдік стандарты болып табылады; 4) Биомикроскопия: саңылаулы шам көмегімен оптикалық ортаны, көздің алдыңғы және артқы бөлімдерін зерттеу; 5) Офтальмоскопия: көз түбін, ДЗН жағдайын, торлы қабықты және торлы қабық тамырларын зерттеу. Қосымша [1,2,5,7,9-11,13,16,17]: 1) Сынақ линзаларымен динамикалық ретиноскопия: балалардағы гиперметропия кезінде аккомодацияны (аккомодациялық жауап, оның тұрақтылығын) бағалауға мүмкіндік береді [1,2]. 2) Көз түбінің перифериясын Goldmann үш айналы линзасы немесе контактісіз кең өрісті фундус-линза көмегімен қарап тексеру [3-8]. 3) Көздің ультрадыбыстық немесе оптикалық биометриясы: ПЗР анықтау, осьтік миопия кезінде ПЗР өсуінің динамикасы [1-6,10,13,17]. 4) Көздің УДЗ (В скан): көзішілік құрылымдардың патологиялық жағдайлары. 5) Тонометрия – тәуекел тобындағы науқастарда, күдікті немесе ілеспе глаукома болған кезде көзішілік қысымды өлшеу [7,8]. 6) Мүйіз қабықтың орталық қалыңдығын анықтау – көзішілік қысыммен корреляциялау үшін [1,2,11-16]. 7) Периметрия: глаукома кезінде, ДЗН, торлы қабық өзгерістері кезінде, патологиялық миопия кезінде көру өрісін зерттеу (диагностикалық зерттеу, динамикадағы өзгерістерді бақылау) [3-8]. 8) Гониоскопия: жабық бұрышты глаукома дамуы тәуекелі бар гиперметропия кезінде (салыстырмалы түрде үлкен көз мерешегі және алдыңғы камераның тар бұрышы бар қысқа ПЗР) [9, 10]. 9) Көздің алдыңғы бөлімінің ОКТ [1,15-17]. 10) Патологиялық миопия кезінде, ДЗН, торлы қабық өзгерістері кезінде артқы бөлімнің ОКТ (диагностикалық зерттеу, динамикадағы өзгерістерді бақылау) [18]. 11) Кератотопография [10,13-16]: ортокератологиялық емдеу кезінде науқастарда мүйіз қабық бетінің қисықтығының үш өлшемді бейнесі; астигматизм кезінде, мүйіз қабық аурулары кезінде (дифференциалды диагностика, бақылау), рефракциялық хирургияны жоспарлау кезінде науқастарда айналмалы Шеймпфлюг-камера көмегімен мүйіз қабық жағдайын топо- және томографиялық бағалау - мүйіз қабықтың морфометриялық параметрлері және көздің алдыңғы бөлімін толық бағалау. 12) Рефракциялық хирургияны жоспарлау кезінде толығырақ талдау үшін көпфункциялы оптикалық биометрия - ПЗР анықтау, кератометрия, мүйіз қабықтың алдыңғы бетінің топографиясы, алдыңғы камераның тереңдігі, пупиллометрия, white-to-white, көз мерешегінің қалыңдығы, мүйіз қабықтың орталық қалыңдығы [10,14-17].

8

13) Мүйіз қабықтың эндотелиалды микроскопиясы – эндотелиалды жасушалардың тығыздығын анықтау [10,12,15]. 14) Көз түбінің флюоресцентті ангиографиясы – миопиялық ХНВ белсенділігін бағалауға мүмкіндік береді [3-6]. 15) Диагностикалық және навигациялық жүйелер рефракциялық хирургияны жоспарлау кезінде қолданылады. 16) Жетекші көзді анықтау. Мамандардың консультациясына көрсетілімдер: Дәрігер-генетиктің консультациясы (көрсетілімдер бойынша) ілеспе тұқым қуалайтын ауруды (оқшауланған немесе синдромалды патология) күдіктенген немесе болған кезде.

9

Емдеу тиімділігінің индикаторлары: көру қызметтерінің жақсаруы; көрудің шаршау белгілерінің болмауы; балалардағы осьтік миопия кезінде динамикада рефракция мен ПЗР көрсеткіштерінің тұрақтылығы

немесе миопия прогрессиясының баяулауы; рефракциялық хирургиядан кейін – НКОЗ жақсаруы, операциядан кейінгі

асқынулардың болмауы; ИОЛ-дың капсулалық қапшықтағы артқы камерадағы дұрыс орналасуы.

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Медициналық қызметтер сапасы жөніндегі Біріккен комиссиясымен бекітілген 2024 жылғы «19» қыркүйек Хаттама №214

РЕФРАКЦИЯ АНОМАЛИЯЛАРЫ

КІРІСПЕ БӨЛІМ [1-19] 1.1 ХСЖ-10 код(тар)ы:

ХСЖ-10

Код Атауы Н 52.1 Миопия Н 52.0 Гиперметропия Н 52.2 Астигматизм

Хаттама жобасын әзірлеу күні: 2017 жыл (2023 жылы қайта қаралды). 1.3. Хаттамада қолданылатын қысқартулар:

КОД

Көру нервінің дискісі

ИОЛ

Интраокулярлық линза

ЛКЗ

Көруді лазерлік түзету

МКӨК

Максималды түзетілген көру өткірлігі

ХБА ДЗ

Халықаралық бейпатенттік атауы Дәрілік зат

ТКӨК

Түзетілмеген көру өткірлігі

ОКТ

Оптикалық когерентті томография

АЗӨ

Көз алмасының алдыңғы-артқы өлшемі

РЭЛ

Мүйізшаның рефракциялық лентикуласын экстракциялау (өз хирургиялық принципі бойынша бірдей технологиялар үшін жалпы термин, мысалы ReLEx SMILE, SmartSight, CLEAR және ұқсастар)

СЭ

Көз рефракциясының сфералық эквиваленті 1 Транс-ФРК Трансэпителиалды фоторефракциялық кератэктомия (T-PRK)

ДД

Дәлелділік деңгейі

УДЗ

Ультрадыбыстық зерттеу

ФАГ

Көз түбінің флюоресцентті ангиографиясы

ФИОЛ

Факиялық ИОЛ ФРК (PRK) Фоторефракциялық кератэктомия

МӨФЭ

Мөлдір көз мерешегінің факоэмульсификациясы

ХНВ

Хориоидалды неоваскуляризация

МОҚ

Мүйізшаның орталық қалыңдығы

CLEAR

Corneal Lenticule Extraction for Advanced Refractive Correction D Диоптрия

EDOF

Тереңдетілген фокусы бар ИОЛ FemtoLASIK Фемтосекундты лазерлік сүйемелдеумен LASIK LASEK/Epi- Лазерлік Субэпителиалды кератэктомия / беттік

LASIK

лазерлік кератомилез

Лазерлік интрастромалды кератомилез PMD Pellucid marginal corneal degeneration Мүйізшаның пеллюцидты маргиналды дегенерациясы PTA Percent tissue altered index Қатысқан мүйізша индексі PTA= (қақпақша+абляция)/МОҚ

ReLEx SMILE

Refraction Lens Extraction SMall Incision Lenticule Extraction Лазерді қолданумен мүйізша лентикуласын микроинвазивті фемтолазерлік экстракциялау

RST Residual stromal thickness Мүйізшаның қалдық қалыңдығы SmartSight Лазерді қолданумен лентикуланы минималды инвазивті экстракциялау технологиясы

VEGF

Тамырлар эндотелийінің өсу факторы

2

Хаттама пайдаланушылары: офтальмологтар, оптометристер. 1.5 Пациенттер санаты: ересектер, балалар. 1.6 Дәлелділік деңгейінің шкаласы:

А Жоғары сапалы мета-талдау, жүйелі шолу РКЗС немесе өте төмен ықтималдығы бар (++) ірі РКЗС жүйелі қатенің, нәтижелері тиісті популяцияға таратылуы мүмкін.

В Жоғары сапалы (++) когортты немесе жағдай-бақылау зерттеулерінің жүйелі шолуы немесе жоғары сапалы (++) когортты немесе жағдай-бақылау зерттеулері өте төмен жүйелі қате қаупімен немесе төмен (+) жүйелі қате қаупі бар РКЗС, нәтижелері тиісті популяцияға таратылуы мүмкін.

С Когортты немесе жағдай-бақылау зерттеуі немесе рандомизациясыз бақыланатын зерттеу төмен жүйелі қате қаупімен (+), нәтижелері тиісті популяцияға таратылуы мүмкін немесе өте төмен немесе төмен жүйелі қате қаупі бар РКЗС (++ немесе +), нәтижелері тікелей тиісті популяцияға таратылуы мүмкін емес.

D Жағдайлар сериясын сипаттау немесе бақыланбайтын зерттеу немесе сарапшылар пікірі.

Жіктелуі [1-3]: Миопияның жіктелуі: 1) Миопия рефракция дәрежесі бойынша бөлінеді: Әлсіз дәрежелі миопия: аккомодация тыныштық күйінде СЭ ≤ 3,00 D; Орташа дәрежелі миопия: аккомодация тыныштық күйінде СЭ ≥3,25 және ≤6,00 D; Жоғары дәрежелі миопия: аккомодация тыныштық күйінде СЭ >6,00 D. 2) Пайда болу жас кезеңі бойынша бөлінеді: Туа біткен; Ерте жүре пайда болған (мектепке дейінгі жаста);

Мектеп жасында жүре пайда болған; Кеш жүре пайда болған (ересек жаста). 3) Екі көздің рефракция шамасының теңдігі немесе теңсіздігі бойынша: Изометропиялық; Анизометропиялық. 4) Астигматизмнің болуы бойынша: Астигматизммен; Астигматизмсіз. 5) Ағымы бойынша миопия бөлінеді: Стационарлы; Баяу прогрессирлейтін (жыл ішінде 1,00 D-дан аз; Жылдам прогрессирлейтін (жыл ішінде 1,00 D және одан көп). 6) Асқынулардың болуы немесе болмауы бойынша: Асқынусыз Асқынулы Миопия жөніндегі халықаралық институт (IMI) және халықаралық сарапшылар кеңесі миопияны сипаттау үшін келесі анықтамаларды қолдануды ұсынады [2]: 1) Этиология бойынша жіктелуі: Осьтік миопия - АЗӨ-нің артық ұлғаюымен байланысты; Рефракциялық миопия - көздің сыну аппаратының ерекшеліктерімен байланысты миопия, көздің (мүйізшаның және/немесе көз мерешегінің) күштірек сыну күші; Қайталама миопия - белгілі бір нақты себеппен байланысты (дәрілік препаратты қолдану, мүйізша патологиясы, миопиялайтын факосклероз, ядролық катаракта, артифакия, жүйелік ауру және т.б.) миопия дамуының танылған популяциялық қауіп факторы болып табылмайтын. 2) Миопия дәрежесі бойынша жіктелуі: Әлсіз миопия: аккомодация тыныштық күйінде СЭ ≥ 0,50 D және <6,00 D; Жоғары миопия: аккомодация тыныштық күйінде СЭ ≥ 6,00 D; Пре-миопия: аккомодация тыныштық күйінде балалардағы көз рефракциясы эмметропияға жақын (гиперметропия 0,75 D-дан аз және миопия 0,50 D-дан аз, көз рефракциясы, жасы және сандық бағалауға болатын басқа қауіп факторлары миопия дамуының ықтималдығын болжауға мүмкіндік береді. 3) Миопия асқынулары [2-8]: Патологиялық миопия: көздің артқы сегментіндегі морфологиялық өзгерістер (оның ішінде артқы стафилома, миопиялық макулопатия, жоғары миопиямен байланысты глаукомаға ұқсас оптикалық нейропатия) осьтік миопия кезінде АЗӨ-нің шамадан тыс ұзаруымен байланысты, олар МКӨК-ті жоғалту себебі болып табылады [2-8].

Макуланың миопиялық дегенерациясы (МДМ): көруге қауіп төндіретін жағдай,

4

жиі жоғары миопияда – макуланың диффузды немесе ошақты (дақты) хориоретиналды атрофиясы лак жарықтарының, Брух мембранасының ақауларының, ХНВ, Фукс дақтарының болуымен немесе болмауымен [3,6]. Миопиялық макула дегенерациясының санаттары (META-analysis for Pathologic Myopia Study Group) [5]: Миопиялық макулопатия: 0 – миопиялық торлы қабық зақымдануы жоқ 1 – мозаикалық (паркетті) көз түбі 2 – диффузды хориоретиналды атрофия 3 – дақты (ошақты) хориоретиналды атрофия (экстрафовеолярлық локализация, Брух мембранасының кішірек орталық ақауы, торлы қабықтың пигментті эпителий жасушалары қабатындағы ірірек ақау) 4 – макулярлық атрофия «+» белгілері (миопиялық макулопатияның кез келген санатында болуы мүмкін): лак жарықтары, миопиялық ХНВ, Фукс дағы.

Миопиялық тракциялық макулопатия (МТМ) [3,6]: макулярлық ретиношизистің (тракциямен туындаған ішкі және/немесе сыртқы торлы қабықтағы шизисқа ұқсас сұйықтық жиналуы), ламеллярлық макулярлық жыртылудың және/немесе жоғары дәрежелі миопияда фовеалды торлы қабық қабаттасуының үйлесімі, шыны дененің кортикалды қабаттарының, эпиретиналды мембрананың, ішкі шекаралық мембрананың, торлы қабық тамырларының және артқы стафиломаның өзара әрекеттесуінде пайда болатын тракциялық күштермен туындаған.

Глаукомаға ұқсас оптикалық нейропатия (ГОН) [7,8]: жоғары миопиясы бар көздерде нейроретиналды белдеу тіндерінің жоғалуымен, екінші реттік ұлғайған көру жүйкесі дискісімен және қалыпты көзішілік қысым (ВГД) кезінде үлкен парапапиллярлық дельта-аймақпен сипатталады.

Гиперметропия жіктелуі [9-11]: 1) Этиологияға байланысты: Қарапайым гиперметропия: қысқа ПЗР немесе

көздің әлсірек сыну күшімен (мүйіз қабық, көз хрусталигі) туындаған гиперметропия. Функционалды гиперметропия: үшінші бас-миы жүйкесінің сал ауруы және ішкі офтальмоплегиясы бар науқастарда байқалады, аккомодация сал ауруы дамиды. Патологиялық гиперметропия – көздің туа біткен және жүре пайда болған аурулармен (микрофтальм, нанофтальм, хрусталиктің сублюксациясы, афакия және т.б.) туындаған гиперметропия 2) Рефракция бұзылысының дәрежесі бойынша: Әлсіз дәрежелі гиперметропия: СЭ ≤ 2,00 D. Орташа дәрежелі гиперметропия: СЭ ≥ 2,25 және ≤ 5,00 D. Жоғары дәрежелі гиперметропия: СЭ ≥ 5,25 D. 3) Аккомодациялық мәртебесі бойынша: Манифестті гиперметропия – циклоплегиялық емес рефракция шамасы.

5

Абсолютті гиперметропия: манифестті гиперметропияның резидуалды шамасы, аккомодация күшімен өтелмейді немесе МКОЗ қамтамасыз ететін ең кіші плюсті линза.

Факультативті гиперметропия: манифестті гиперметропияның аккомодация күшімен өтелетін шамасы, манифестті және абсолютті гиперметропия арасындағы айырма ретінде анықталады.

Латентті (жасырын) гиперметропия – аккомодациямен өтелген гиперметропия шамасы, циклоплегиялық және циклоплегиялық емес рефракция шамасының айырмасы ретінде анықталады. Астенопиялық шағымдардың себебі болуы мүмкін.

-Тотальді гиперметропия: циклоплегия фонындағы гиперметропия шамасы (латентті + манифестті (абсолютті + факультативті).

Астигматизм жіктелуі [10]: 1) Басты меридиандардың рефракциясына байланысты: Қарапайым (миопиялық, гиперметропиялық); Күрделі (миопиялық, гиперметропиялық); Аралас. 2) Басты меридиандардың ортогоналдығы бойынша: Дұрыс (регулярлы) астигматизм: басты меридиандар бір-біріне 90° бұрышпен

орналасқан; Дұрыс емес (нерегулярлы) астигматизм: басты меридиандар бір-біріне 90°

бұрышпен орналаспаған. 4) Анатомиялық орналасуы бойынша: Мүйіз қабықтық:

алдыңғы (мүйіз қабықтың алдыңғы бетінің астигматизмі); артқы (мүйіз қабықтың артқы бетінің астигматизмі); Көзішілік (хрусталиктің алдыңғы және артқы бетінің астигматизмі). 5) Күшті меридианның орналасуы бойынша: Тура астигматизм: күшті меридиан тігінен ≥60° және ≤120° секторында орналасқан; Кері астигматизм: күшті меридиан көлденеңінен ≥ 0° және ≤30° немесе ≥150° және ≤180° секторында орналасқан; Қиғаш астигматизм күшті меридиан қиғаш осьтерде >30° және <60° немесе >120° және <150° секторында орналасқан. 6) Толқындық майданның аберрациясы бойынша: Төмен ретті астигматизм: рефракция шамасына эквивалентті; Жоғары ретті астигматизм: төртінші ретті аберрацияның екінші реттік астигматизмі. Анизометропия жіктелуі [10]: Анизометропия - оң және сол көздердің рефракциясының айырмасы ≥ 1,0 D болатын офтальмопатология. 1) Рефракцияға байланысты:

6

Қарапайым анизометропия: рефракция бұзылысы тек бір көзде ғана бар, жұп көзде – эмметропия;

Күрделі анизометропия: көздер әртүрлі дәрежеде, бірақ бірдей түрдегі рефракция бұзылысына, миопияға немесе гиперметропияға ие;

Аралас анизометропия: көздер әртүрлі түрдегі рефракция бұзылысына ие, бір көзде миопия, екінші көзде гиперметропия.

2) Рефракция айырмасы бойынша: Әлсіз дәрежелі анизометропия: 1,25–2,00 D; Орташа дәрежелі анизометропия: 2,25–3,00 D; Жоғары дәрежелі анизометропия: >3,00 D.

Диагностикалық алгоритм [1,2,6,9,11,13,17]:

Шағымдарды, анамнезді жинау Көру өткірлігін анықтау Авторефрактокератометрия Физикалық қарау Биомикроскопия Офтальмоскопия Ретиноскопия (балаларда)

Дифференциалды диагноз және қосымша зерттеулерді негіздеу [1,2,13,15-17].

Диагноз Кератоконус

Мүйіз қабықтың пеллюцидті маргиналды дегенерациясы

Дифференциалды диагностика үшін негіздеме Тексерулер

Диагнозды жоққа шығару критерийлері

Мүйіз қабықтың прогрессивті деформациясымен көрінетін көздердің дегенеративті, қабынусыз, екі жақты (ассиметриялық) ауруы. Көрудің прогрессивті төмендеуімен, рефракцияның өзгеруімен, астигматизмнің өсуімен қатар жүреді. Ауру балалық және жасөспірім жасында басталады, 30-40 жасқа дейін баяу прогрессивтенеді, содан кейін оның дамуы тоқтатылады Мүйіз қабықтың төменгі сегментінде перифериялық мүйіз қабықтың сипаттамалық жұқаруымен қатар жүретін мүйіз қабықтың дегенеративті қабынусыз ауруы. Ауру екі жақты, жиі симптомсыз. Дұрыс емес астигматизм себебінен көрудің прогрессивті төмендеуімен қатар жүруі мүмкін.

Көру өткірлігін анықтау Авторефрактометрия Биомикроскопия Кератотопография (Шеймпфлюг айналмалы камерасы арқылы мүйіз қабықтың жағдайын бағалау)

Көздің алдыңғы бөлігінің ОКТ

Кератометрия: мүйіз қабықтың қисаюының артуы жоқ Биомикроскопия:

строманың тән сирегуі жоқ, мүйіз қабықта көрінетін жүйке ұштары жоқ, эндотелиалды рефлекс күшейтілмеген, Флейшер сақиналары, Фогт сызықтары анықталмайды.

Кератотопография: мүйіз қабықтың жұқаруымен тән көрініс жоқ Биомикроскопия: мүйіз қабықтың шеткі бөлігінде 4 сағаттан 8 сағатқа дейін жұқарудың тән учаскесі анықталмайды Кератотопография: шеткі жұқаруымен тән көрініс жоқ, дұрыс астигматизм 11 Кератоглобус

Аккомодация спазмы (псевдомиопия)

Мүйіз қабықтың сирек кездесетін қабынусыз шар тәрізді эктазиясы, жиі генетикалық детерминделген эластин синтезінің жетіспеушілігімен шартталған.

Патологиялық процесс рефракция бұзылысымен (миопия, астигматизм), мүйіз қабықтың қисаюының артуымен, көздің бойлық өлшемінің ұлғаюымен қатар жүреді.

Оқшауланған ауру немесе синдромдық болуы мүмкін

Аккомодацияның жедел патологиялық артық тонусы, манифестті рефракцияның миопизациясымен және МКӨӨ төмендеуімен қатар жүреді.

Әдетте 12-18 жастағы балаларда кездеседі.

Көру өткірлігін анықтау Авторефрактометрия / кератометрия Биометрия Аккомодацияны зерттеу Циклоплегия фонында ретиноскопия

Кератометрия: мүйіз қабықтың қисаюы артпаған

Биомикроскопия: мүйіз қабықтың шар тәрізді эктазиясы, қатпарлары, қалыңдауы, десцемет қабығының жыртылуы жоқ, мүйіз қабық жұқармаған

Кератотопография: мүйіз қабықтың жұқаруы мен эктазиясымен тән көрініс жоқ МКӨӨ төмендемеген Индукцияланған эзотропия жоқ ПЗӨ және кератометрия деректерімен сәйкес келетін рефракция

3.АМБУЛАТОРИЯЛЫҚ КЕЗЕҢДЕГІ ЕМДЕУ ТАКТИКАСЫ [1,10,13,14,27,34-53]: Негізгі мақсат: жоғары көру өткірлігі; астенопия симптомдарын жою; асқынулардың дамуын алдын алу; осьтік миопияның прогрессиялауын баяулату немесе тежеу. Емдеу әдістері:

Медикаментсіз емдеу; 2. Медикаментті емдеу; 3. Хирургиялық емдеу.

Медикаментсіз емдеу: 1. Көру режимі [13,16,17,29]

Күндізгі немесе жақсы жасанды жарықтандыруда жақын фокустық қашықтықта жұмыс, мектепке дейінгі жастағы балаларда жақын фокустық қашықтықта (30–40 см дейін) үздіксіз жұмыс ұзақтығын 30 минутқа дейін шектеу, мектеп жасындағы балаларда мектептен тыс монитор алдында жұмысты күніне 2 сағатқа дейін шектеу. Көруге әсер ететін қоршаған орта жағдайларына қатысты пациенттер мен заңды өкілдерге консультациялар. 2. Үй-жайдан тыс болу уақытын ұлғайту [13,17,28,30,34] Балаларда ашық ауада өткізілетін уақытты күніне кемінде 2 сағатқа (немесе аптасына кемінде 14 сағатқа) ұлғайту миопияның кешірек басталуы және баяу прогрессиялауымен байланысты белгілі жалғыз араласу болып табылады. Бүгінгі таңда механизм неғұрлым жарқын жарық торлы қабықтан дофаминнің көбірек бөлінуіне әкелетінімен түсіндіріледі, бұл осьтік миопияның құрылымдық негізі болып табылатын көз алмасының осьтік ұзаруын баяулатуға әкеледі. 3. Рефракция аномалиясындағы оптикалық түзету [27,28,33-44] Оптикалық түзету көзілдірік және/немесе әртүрлі типтегі контактілі линзалар (оның ішінде көрсетілімдер бойынша склералды контактілі линзалар) арқылы жүзеге асырылады. Балаларда оптикалық түзету циклоплегия фонында объективті рефракция (ретиноскопия) негізінде тағайындалады. Гиперметропия [1,9,11,16] Нәрестелер мен кіші жастағы балаларда, егер манифестті қыңырлық жоқ болса, қатар жүретін қауіп факторлары жоқ болса, жеңіл – орташа гиперметропияны түзетпеуге болады. Аккомодациялық эзотропия болған кезде балаларда гиперметропияны толық түзету Барлық басқа жағдайларда - алысқа МКӨӨ қамтамасыз ететін оптикалық түзетудің ең аз күші. Астигматизм [1,9,11,16] Кіші жастағы балаларда қатар жүретін жоғары гиперметропия немесе миопия, айтарлықтай анизометропия, қыңырлық болмаған кезде <2,0 D астигматизмді түзетпеуге болады. Барлық басқа жағдайларда астигматизмнің максималды көтере алатын түзетуі тағайындалады. Миопия [1,2, 27,28,33–44]: Алысқа МКӨӨ қамтамасыз ететін оптикалық түзетудің ең аз күші принципінен тағайындалады. Миопияның толық оптикалық түзетуі осьтік миопияның прогрессиялауын алдын алу үшін қауіп тобындағы балаларда қолданылады - әр көзбен максималды көру өткірлігін беретін көзілдірік немесе контактілі линзалар тағайындалады [37,38,42-44]. Кейбір жағдайларда (миопияны бақылау қажет болған жағдайларды қоспағанда) әлсіз миопияда көзілдірік түзету алыс үшін пайдаланылуы мүмкін (автокөлік жүргізу және т.б.).

13

Миопияның толық түзетуі жақын жерде жұмыс істеген кезде шамадан тыс аккомодациямен қатар жүруі мүмкін, бұл астенопиялық шағымдармен, индукцияланған эзотропиямен қатар жүруі мүмкін.

Кейбір жағдайларда миопия шамасы төмен жарықтандыруда артуы мүмкін, бұл түнгі уақытта оптикалық түзету күшін күшейтуді талап етеді.

Миопия прогрессиялауын бақылаудың оптикалық әдістері [33-44] Миопияны бақылаудың оптикалық әдістері перифериялық миопиялық дефокусты индукциялауға негізделген. ортокератологиялық «түнгі» линзалар [38-41] жұмсақ мульти- және бифокалды контактілі линзалар [38, 42-44]

мультифокалды және перифокалды көзілдірік (жоғары асфералық микролинзалар сақинасы технологиясын, көптеген кіріктірілген дефокустық сегменттерді және басқаларды пайдаланумен) [38, 45,46]

Аккомодациялық терапия, рефракция аномалияларындағы аккомодациялық бұзылыстарды аппараттық емдеу [45,46] Миопиясы бар балалар мен жасөспірімдерде аккомодациялық қалыстаудың жоғары деңгейі байқалады

жақын аралықтағы аккомодация, жоғарыланған аккомодациялық конвергенция және эзофория. Сонымен қатар, миопияны бақылаудың тиімділігі аккомодация, вергенция факторларымен және тұтастай бинокулярлық көру жағдайымен байланысты.

Медикаментозды емдеу [47-53] 1. Балалардағы прогрессирлеуші осьтік миопия кезінде атропинизация [47-53]

Бүгінгі таңда атропин миопияның прогрессирлеуін баяулатудағы тиімділігі дәлелденген жалғыз препарат болып табылады. Атропин ұзақ әсерлі селективті емес М-холиноблокатор болып табылады. Миопияны бақылау үшін атропин сульфатының төмен дозалы ерітіндісі 0,01%, 0,025% немесе 0,05% концентрацияларында қолданылады (көрсетілген дозалардағы дәрілік зат рецепт бойынша дәріханалардағы дәрі дайындау бөлімдерінде дайындалуы мүмкін). Терапия ұзақ уақыт бойы түнде конъюнктивалық қуысқа төмен концентрациялы атропин сульфатын күнделікті тамызу арқылы жүргізіледі. Төмен дозалармен атропинизация тез прогрессирлеуші миопия кезінде 2–15 жас аралығындағы балаларда таңдау әдісі болуы мүмкін. Қажет болған жағдайда атропинді төмен дозаларда тамызу бала 18 жасқа толғанға дейін жалғастырылуы мүмкін.

Атропинмен терапияны тоқтатқан кезде кейбір жағдайларда қол жеткізілген миопия бақылауының регресі, яғни «рикошет эффектісі» (бастапқы деңгейге қарағанда миопияның тезірек прогрессирлеуі) басталуы мүмкін.

Негізгі дәрілік заттардың тізімі [1,28,50]:

Фармакотерапевтік топ ХЛА ДЗ

Қолдану тәсілі 14 М-холиноблокатор Тропикамид қысқа әсерлі Көз тамшылары 1% - С флакон 5 мл.

Конъюнктивалық қуысқа 1-2 тамшыдан тамызады.

М-холиноблокатор Циклопентолат Көз тамшылары 1% - С ұзақ әсерлі флакон 5 мл.

Селективті емес альфа- Фенилэфрин адреномиметик.

Көз тамшылары 2,5% - С флакон 5 мл.

М-холиноблокатор + альфа- Фенилэфрин + адреномиметик Тропикамид Көз тамшылары 50мг + С 8мг/1мл.

Процедурадан немесе операциядан 15 минут бұрын конъюнктивалық қуысқа 1-2 тамшыдан тамызады.

Қосымша дәрілік заттардың тізімі: [1,12,14,15,18-26,28,47–53,98,99]

Қолдану тәсілі ДД М-холиноблокатор Атропин сульфат Көз тамшылары 1мг/1мл, А ұзақ әсерлі 1% ерітінді – флакон 5 мл Конъюнктивалық қуысқа 1-2 тамшыдан тамызады Фторхинолондар Левофлоксацин Көз тамшылары 5мг/1 мл С тобының

• флакон 5 мл

антибактериялық препараты Конъюнктивалық қуысқа тәулігіне 5 ретке дейін 1-2 тамшыдан тамызады.

Фторхинолондар Моксифлоксацин Көз тамшылары 5мг/1мл B тобының

• флакон 5 мл.

антибактериялық препараты 15 Конъюнктивалық қуысқа тәулігіне 3 рет 1-2 тамшыдан тамызады.

Глюкокортикостероид Дексаметазон Көз тамшылары 1мг/1мл С Конъюнктивалық қуысқа тәулігіне 3-5 рет 1-2 тамшыдан тамызады.

Глюкокортикостероид Дексаметазон Инъекцияға арналған ерітінді, 4 С мг/мл, ампула 1,0 мл Субконъюнктивалық немесе парабульбарлық инъекция тәулігіне 1 рет 0,5 – 1,0 мл.

Офтальмологияда жергілікті Бромфенак қолдануға арналған стероидты емес қабынуға қарсы дәрі Көз тамшылары 0,09% - С флакон 5 мл.

Конъюнктивалық қуысқа тәулігіне 1 рет 1 тамшыдан тамызады.

Офтальмологияда жергілікті Непафенак қолдануға арналған стероидты емес қабынуға қарсы дәрі Көз тамшылары 0,1% - С флакон 5 мл.

Конъюнктивалық қуысқа тәулігіне 3 рет 1 тамшыдан тамызады.

Офтальмологияда жергілікті Диклофенак қолдануға арналған натрий стероидты емес қабынуға қарсы дәрі Көз тамшылары 0,1% - С флакон 5 мл.

Конъюнктивалық қуысқа тәулігіне 3-4 рет 1 тамшыдан тамызады.

Ылғалдандырушы Натрий офтальмологиялық ерітінді гиалуронат Көз тамшылары, флакон С Қажеттілігіне қарай конъюнктивалық қуысқа 1-2 тамшыдан тамызады.

Жергілікті анестетик Проксиметакаин Көз тамшылары 0,5% - С флакон 15 мл.

Конъюнктивалық қуысқа тамызады. Контактілі зерттеу әдістерінде, рефракциялық хирургияда жергілікті анестезия үшін қолданылады

16 Жергілікті анестетик Оксибупрокаин Көз тамшылары 0,4% - С флакон 5 мл

Операциядан кейінгі кезеңде жергілікті антибактериялық және қабынуға қарсы терапия ұсынылады: антибиотиктердің көз формалары (көз тамшылары) (фторхинолондар, аминогликозидтер), глюкокортикостероидтер (дексаметазон, преднизолон), ҚЕҚД, периокулярлық инъекциялар (көрсетілімдер бойынша).

Антибактериялық препараттар (фторхинолондар, аминогликозидтер). Антибактериялық көз тамшыларын инстилляциялау операциядан кейінгі жедел эндофтальмит қаупін айтарлықтай төмендетуге мүмкіндік береді [17,18].

Стероидты емес қабынуға қарсы препараттар (ҚЕҚД) (бромфенак, непафенак, диклофенак). ҚЕҚД-ның көз формалары кераторефракциялық операциялардан кейін ауырсыну синдромы мен фотофобияны азайту, ФИОЛ имплантациясынан кейін операциядан кейінгі созылмалы кистозды макулярлық ісінуді алдын алу және емдеу, ИОЛ имплантациясымен ФЭПХ, көзішілік қысымның жоғарылау қаупі болған кезде, көздің герпесвирустық зақымдануының өршуі қаупі болған кезде, глюкокортикостероидтерді қолдануға қарсы көрсетілімдер болған кезде қолданылады [21-23].

Операциядан кейінгі кистозды макулярлық ісіну дамуының жоғары қаупі болған кезде ҚЕҚД-ның көз формаларын операцияға дейін тағайындау және операциядан кейінгі кезеңде глюкокортикостероидтер мен ҚЕҚД-ны біріктірілген терапия мүмкін [21-23].

Емдеу режимі мен ұзақтығы жағдайдың ауырлығына, клиникалық ағымның ерекшелігіне байланысты жеке белгіленеді.

LASIK);

лазерлік интрастромалық кератомилез; лазерлік интрастромалық кератомилез фемтолазерлік сүйемелдеумен; рефракциялық лентикуланы экстракциялау; 2. Факиялық ИОЛ имплантациясы 3. Мөлдір көз мөлшерінің факоэмульсификациясы ИОЛ имплантациясымен (монофокалды, торлық, мультифокалды немесе EDOF). Рефракциялық хирургияға көрсетілімдер: 1) әлеуметтік (пациенттің көзілдіріктен және контактілі линзалардан арылуға деген тілегі, өмір сапасын жақсарту); 2) медициналық (дәстүрлі оптикалық түзетуді көтермеушілік – қандай да бір түзету әдісін қолдануды шектейтін объективті және субъективті симптомдардың болуы); 3) кәсіби (жұмысқа, оқуға жіберу үшін түзетусіз жоғары көру функцияларына ие болу қажеттілігі). Рефракциялық хирургияға ең оңтайлы көрсетілімдер Көруді лазерлік түзету Фоторефракциялық кератэктомия: миопия ≤ 6,00 D, кейбір жағдайларда дефокусэквивалент бойынша 8,00 D дейін астигматизм ≤ 3,00 D. LASIK / FemtoLASIK РТА ≤40% кезінде СЭ бойынша 12,00 - 13,00 D дейін миопия СЭ бойынша 5,00 D аспайтын гиперметропия қабыршақтың қалыңдығы кемінде 480 мкм, (қабыршақтың қалыңдығы 480-500 мкм кезінде дефокусэквивалент бойынша миопияны ≤ 5,00 D түзету қауіпсіз мүмкін) RST ≥300 мкм, PTA индексі ≤40% кезінде Рефракциялық лентикуланы экстракциялау миопия ≤ 10,00 D астигматизм ≤ 6,00 D пахиметрия ≥500 мкм RST ≥280 мкм ФИОЛ имплантациясы астигматизммен немесе астигматизмсіз 4,00 D-ден 20,00 D-ге дейін тұрақты миопия; алдыңғы камераның эндотелийден көз мөлшерінің алдыңғы капсуласына дейінгі тереңдігі ≥ 3,0 мм; эндотелиалды жасушалардың тығыздығы ≥2000/мм2. Мөлдір көз мөлшерінің факоэмульсификациясы ИОЛ имплантациясымен 40–45 жастан асқан пациенттерде рефракцияның айқын аномалиялары (жоғары гиперметропия, жоғары миопия, астигматизм, оның ішінде аралас); жабық бұрышты глаукома дамуы қаупі бар адамдарда гиперметропия, күрделі гиперметропиялық астигматизм (салыстырмалы түрде үлкен көз мөлшері және алдыңғы камераның тар бұрышы бар қысқа ПЗР); пресбиопия ЛКЗ жүргізуге абсолютті қарсы көрсетілімдер:

18

тұрақсыз рефракция; қабыршақтың аурулары (кератоконус, PMD, қабыршақтың басқа эктазиялары, нейротрофикалық кератит, герпестік кератит, кең васкуляризация және т.б); болжанған әсер көлемі үшін қабыршақтың жеткіліксіз қалыңдығы; көз бетінің белсенді компенсацияланбаған ауруы (мысалы, құрғақ көз синдромы, блефарит, атопия/аллергия және т.б); компенсацияланбаған глаукома; катаракта (оптикалық мәнді); компенсацияланбаған аутоиммунды немесе басқа иммуноопосредованные аурулар; пациенттің шындықты қабылдау бұзылыстарымен және мінез-құлықтағы өзгерістермен қатар жүретін шынайы емес үміттері, психикалық аурулар. ЛКЗ жүргізуге салыстырмалы қарсы көрсетілімдер: 18 жасқа дейінгі жас (ерекшелік – кәсіби көрсетілімдердің болуы, рефракцияның тұрақтылығы шартымен, СЭ бойынша 3,00 аспайтын миопияның болуында); ықтимал кератоконусты көрсететін қабыршақтың аномальды топографиясы/томографиясы; қабыршақтың, көз бетінің қабынулы аурулары (анамнезде өткен герпестік кератит, құрғақ көз синдромы және т.б); қан тамырлы қабықтың, торлы қабықтың және көру жүйкесінің аурулары (увеит, торлы қабықтың қан тамырлық аурулары, макулодистрофиялар, торлы қабықтың қабыршауы және т.б); жүйелік аутоиммунды немесе басқа иммуноопосредованные аурулар; қант диабеті; жүктілік (ЛКЗ жүктілікті үзуге көрсетілім болып табылмайды) және лактация; безеу бөртпесін жүйелік емдеу үшін ретиноидтарды қолдану (Изотретиноин), препаратты қабылдауды ЛКЗ-дан 3 ай бұрын тоқтату және ЛКЗ-дан кейін 6 айдан ерте емес жаңғырту ұсынылады; кейбір дәрілік заттарды қолдану (амиадарон, колхицин, суматриптан, левоноргестрел имплантары); жалғыз көретін көз. ФИОЛ имплантациясына абсолютті қарсы көрсетілімдер: тұрақсыз рефракция; алдыңғы камераның эндотелийден көз мөлшерінің алдыңғы капсуласына дейінгі тереңдігі 3,0 мм-ден аз; қабыршақтың эндотелиалды дистрофиялары, эндотелиалды жасушалардың тығыздығы <2000/мм2; глаукома; катаракта; көз бетінің белсенді компенсацияланбаған ауруы (мысалы, құрғақ көз синдромы, блефарит, атопия/аллергия және т.б);

19

көздің белсенді немесе рецидивтеуші қабыну аурулары (увеит, кератит және т.б.);

торлы қабықтың және көру жүйкесінің белсенді аурулары (торлы қабықтың қан тамырлық аурулары, торлы қабықтың қабаттасуы, макулодистрофиялар);

компенсацияланбаған аутоиммунды немесе басқа иммунды делдалдық аурулар;

пациенттің шындықты қабылдау бұзылыстарымен және мінез-құлық өзгерістерімен қатар жүретін нашақтық күтулері, психикалық аурулары.

ФИОЛ имплантациясына салыстырмалы қарсы көрсетілімдер: 18 жасқа дейінгі жас жалғыз көретін көз; жүктілік және лактация; жүйелік аутоиммунды немесе басқа иммунды делдалдық аурулар қан тамырлық қабықтың, торлы қабықтың және көру жүйкесінің аурулары (анамнезінде увеит, торлы қабықтың қан тамырлық аурулары, макулодистрофиялар, торлы қабықтың қабаттасуы және т.б.); көз бетінің аурулары (мысалы, құрғақ көз синдромы, тыртықты өзгерістер және т.б.); қант диабеті. ИОЛ имплантациясымен мөлдір көз мерешегінің факоэмульсификациясына абсолютті қарсы көрсетілімдер: мүйізқабықтың эндотелиалды дистрофиялары, эндотелиалды жасушалар тығыздығы <2000/мм2; көз бетінің белсенді компенсацияланбаған ауруы (мысалы, құрғақ көз синдромы, блефарит, атопия/аллергия және т.б.); көздің белсенді компенсацияланбаған қабыну ауруы (увеит, кератит және т.б.); торлы қабықтың және көру жүйкесінің белсенді аурулары (торлы қабықтың қан тамырлық аурулары, торлы қабықтың қабаттасуы, макулодистрофиялар және т.б.); компенсацияланбаған аутоиммунды немесе басқа иммунды делдалдық аурулар; пациенттің шындықты қабылдау бұзылыстарымен және мінез-құлық өзгерістерімен қатар жүретін нашақтық күтулері, психикалық аурулары. ИОЛ имплантациясымен мөлдір көз мерешегінің факоэмульсификациясына салыстырмалы қарсы көрсетілімдер: болжамды операциядан кейінгі көру өткірлігі 0,3-0,4-тен төмен (мультифокалды ИОЛ үшін); жүктілік және емшек емізу кезеңі; жалғыз көретін көз (ерекшелік - бұрыштық-жабық глаукома дамуы қаупінің болуы - алдыңғы камераның тар бұрышымен салыстырмалы түрде үлкен көз мерешегі бар қысқа ПЗО);

20

аутоиммунды немесе басқа иммунды делдалдық аурулар; қант диабеті; көздердің қабыну аурулары (анамнезінде өткен увеит, кератит және т.б.); торлы қабықтың және көру жүйкесінің аурулары (торлы қабықтың қан тамырлық аурулары,

торлы қабықтың қабаттасуы, макулодистрофиялар және т.б.). 3.4 Одан әрі жүргізу [50-96,98,99с. 1. Рефракциялық хирургиядан кейінгі ерте операциядан кейінгі кезеңде

конъюнктивалық қуысқа антибактериалды, қабынуға қарсы немесе комбинирленген және ылғалдандырушы офтальмологиялық препараттарды тамызу көрсетілген. Жергілікті терапияның режимі мен ұзақтығы хирургиялық араласудың ерекшеліктерімен және операциядан кейінгі кезеңдегі клиникалық көріністермен анықталады; 2. Ілеспе ауру болған жағдайда тар маман бақылауында мониторинг; 3. Офтальмолог жанында 1 айдан кейін, одан әрі 1-2 рет жылына интервалмен динамикада жоспарлы тексерулер: Барлық пациенттерге - көру өткірлігін, рефракцияны, тонометрияны,

биомикроскопияны, көз түбін қарауды мониторингтеу; ЛКЗ-дан кейін – қосымша көрсетілімдер бойынша кератотопография; ФИОЛ имплантациясынан кейін – қосымша эндотелиалды жасушалар

тығыздығын, ФИОЛ орналасуын мониторингтеу; ФИОЛ имплантациясынан және ИОЛ имплантациясымен ФЭПХ-дан кейін – Гольдман үш айналы линзасының немесе контактісіз кең өрісті фундус-линзаның көмегімен көз түбінің перифериясын қарау - операциядан кейін 1 айдан кейін жүргізіледі, одан әрі жылына 1-2 рет немесе көрсетілімдер бойынша жиірек. 4. Сәтті орындалған рефракциялық хирургиядан кейінгі пациенттер алысқа және/немесе жақынға қосымша көзілдірік түзетуді қажет етуі мүмкін (пресбиопия түріндегі аккомодацияның физиологиялық жасқа байланысты ерекшеліктеріне байланысты; артифакия кезінде ИОЛ-дың функционалды-оптикалық ерекшеліктері). 5. Рефракциялық хирургияның кейбір аспектілері 1-қосымшада ұсынылған.

СТАЦИОНАРЛЫҚ ДЕҢГЕЙДЕ ЕМДЕУ ТАКТИКАСЫ: 5.1. Медикаментсіз емдеу (режим, диета): - режим жалпы; - диета № 15 үстел (қарсы көрсетілімдер болмаған жағдайда). 5.2 Медикаментозды емдеу: 3.2. тармағын қараңыз. 5.3 Хирургиялық араласу: 3.3. тармағын қараңыз. 5.4 Одан әрі жүргізу: 3.4. тармағын қараңыз. 5.5 Емдеу тиімділігінің индикаторлары: 3.5. тармағын қараңыз.

ХАТТАМАНЫҢ ҰЙЫМДАСТЫРУШЫЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ 6.1 Әзірлеушілер тізімі: 1. Түлетова Айгерім Серікбайқызы – медицина ғылымдарының кандидаты, Қазақ

көз аурулары ғылыми-зерттеу институтының Астана қ. филиалының директоры. 2. Ким Ольга Робертқызы – медицина ғылымдарының кандидаты, Қазақ көз аурулары ғылыми-зерттеу институтының рефракциялық хирургия бөлімінің меңгерушісі, Алматы қ. 3. Ким Владимир Ухенұлы – медицина ғылымдарының кандидаты, «Astana Vision» клиникалар желісінің бас директоры, Астана қ. 4. Бегімбаева Гүлнара Енбекқызы – медицина ғылымдарының докторы, «Focus» офтальмологиялық орталығының бас директоры, Алматы қ. 5. Баймұханова Елена Бахтиярқызы - медицина ғылымдарының кандидаты, «ГлазоЛик офтальмология орталығы» ЖШС директоры, Қарағанды қ. 6. Мұқажанова Айнагүл Серікқызы – Қазақ көз аурулары ғылыми-зерттеу институтының дипломнан кейінгі білім беру бөлімінің меңгерушісінің орынбасары, Астана қ. 7. Панченко Снежана Константинқызы – медицина ғылымдарының кандидаты, Астана қ. «Astana Vision» клиникасының медициналық директоры. 8. Әбілмажинова Алия Амангелдіқызы – клиникалық фармаколог, Қазақ көз аурулары ғылыми-зерттеу институты, Алматы қ.

Рецензенттер тізімі:

22

Сүлейменов Марат Смағұлұлы – медицина ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ ұлттық медицина университетінің офтальмология кафедрасының меңгерушісі, Алматы қ.

Хаттаманы қайта қарау шарттары: хаттаманы әзірлегеннен кейін 5 жылдан кейін немесе дәлелділік деңгейі бар жаңа әдістер болған кезде қайта қарау.

Мүдделер қақтығысының болуы: жоқ.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі: 1. Refractive Errors Preferred Practice Pattern. American Academy of Ophthalmology,

2. Daniel Ian Flitcroft, Mingguang He, Jost B. Jonas, Monica Jong, Kovin Naidoo,

Kyoko Ohno-Matsui, Jugnoo Rahi, Serge Resnikoff, Susan Vitale, Lawrence Yannuzzi. IMI – Миопияны анықтау және жіктеу: клиникалық және эпидемиологиялық зерттеулер үшін ұсынылған стандарттар жиынтығы. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2019;60:M20–M30 3. Ohno-Matsui K, Kawasaki R, Jonas JB, et al. Миопиялық макулопатияның халықаралық фотографиялық жіктеу және дәрежелеу жүйесі. Am J Ophthalmol. 2015;159: 877–883. 4. Shinohara K, Shimada N, Moriyama M, et al. Патологиялық миопиядағы артқы стафиломалар кең өрісті оптикалық когеренттік томография арқылы бейнеленген. Invest Opthalmol Vis Sci.2017; 58:3750–3758. 5. Ohno-Matsui K, Alkabes M, Salinas C, et al. Бір жақты және екі жақты патологиялық миопиясы бар пациенттерде кең өрісті глазды түбі бейнелерінде талданған артқы стафиломалардың ерекшеліктері. Retina. 2017; 37:477–486. 6. Guo X, Xiao O, Chen Y, et al. Үш өлшемді көз пішіні, миопиялық макулопатия және көру өткірлігі: Zhongshan офтальмологиялық орталығы – Brien Holden Vision Institute жоғары миопия когортты зерттеуі. Ophthalmology. 2017; 124:679–687. 7. Nagaoka N, Jonas JB, Morohoshi K, et al. Жоғары миопиядағы глаукомалық типті көру дискілері. PLoS One. 2015;10: e0138825. 8. Jonas JB, Nagaoka N, Fang YX, Weber P, Ohno-Matsui K. Жоғары миопиядағы көзішілік қысым және глаукомалық көру нейропатиясы. Invest Opthalmol Vis Sci. 2017; 58:5897–5906 9. Stein Harold A. Рефракция қателері және оларды қалай түзету (11-тарау). Офтальмологиялық көмекші (оныншы басылым). Elsevier, 2018 (175-198) 10. Рефракциялық хирургия қалаулы тәжірибе үлгісі. Американдық офтальмология академиясы, 2022 11. Miller KM, Oetting MD et al Ересек адамның көзіндегі катаракта қалаулы тәжірибе үлгісі. Американдық офтальмология академиясы, 2021 12.Ang M, Wong TY. Миопия бойынша жаңартулар: клиникалық перспектива" Springer open, 2020 13.Waring IV GO et al. Рефракциялық хирургия. 2023-2024 негізгі және клиникалық ғылым курсы. Американдық офтальмология академиясы, 2023. 14. Feder RS, et al. Сыртқы аурулар және қасаң қабық. 2023-2024 негізгі және клиникалық ғылым курсы. Американдық офтальмология академиясы, 2023.

23

Khan AO, Chang TCP et al. Педиатриялық офтальмология және страбизм. 2022-2023 негізгі және клиникалық ғылым курсы. Американдық офтальмология академиясы, 2022

Gifford KL, Richdale K, Kang P, et al. IMI – Клиникалық басқару нұсқаулықтары туралы есеп. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2019;60:M184–M203.

Barry P, Cordovés L, Gardner S. Катаракта операциясынан кейін эндофтальмитті алдын алу және емдеу бойынша ESCRS нұсқаулықтары: деректер, дилеммалар және қорытындылар. Blackrock, Co. Dublin: Еуропалық катаракта және рефракциялық хирургтар қоғамы, Temple House; 2013.

Behndig A, et al. Катаракта хирургиясында эндофтальмитті профилактикалау: 9 еуропалық елдердегі ағымдағы тәжірибе үлгілеріне шолу. J Cataract Refract Surg. 2013; 39:1421–31.

Bandello F. et al. Катаракта операциясы үшін левофлоксацин плюс дексаметазон көз тамшылары бір апта: инновациялық және рационалды терапиялық стратегия: Рандомизацияланған бақыланатын сынақ. Eye (Lond) . 2020 Nov;34(11):2112-2122.

Kohnen T. Линза операциясынан кейін қабынуды емдеу. Journal of Cataract & Refractive Surgery. 2015;41: p. 2035

Juthani VV, Clearfield E, Chuck RS. Асқынусыз катаракта операциясынан кейін қабынуды бақылау үшін стероидты емес қабынуға қарсы препараттар мен кортикостероидтер. Cochrane Database Syst Rev. 2017 Jul 3;7(7):CD010516. doi: 10.1002/14651858.CD010516.pub2. PMID: 28670710; PMCID: PMC5580934.

22.Lim BX, Lim CH, Lim DK, Evans JR, Bunce C, Wormald R. Катаракта операциясынан кейін макулярлық ісінуді алдын алу үшін профилактикалық стероидты емес қабынуға қарсы препараттар. Cochrane Database Syst Rev. 2016 Nov 1;11(11):CD006683. doi: 10.1002/14651858.CD006683.pub3. PMID: 27801522; PMCID: PMC6464900.

Wingert AW, Liu SH, Lin JC, Sridhar J. Катаракта операциясынан кейін цистоидты макулярлық ісінуді емдеу үшін стероидты емес қабынуға қарсы агенттер. Cochrane Database Syst Rev. 2022 Dec 15;12(12):CD004239.

Nair S, et al. Рефракциялық хирургия және құрғақ көз - жаңарту. Indian J Ophthalmol 2023 Apr;71(4):1105-1114.

Bower KS, et al. Фоторефракциялық кератэктомия мен лазерлік in situ кератомилеузде созылмалы құрғақ көз: көріністер, жиілігі және болжамды факторлар. J Cataract Refract Surg. 2015 Dec;41(12):2624-34

26.Клиникалық есеп: Миопияны басқару. Дәлелдемелерге негізделген оптометрия комитеті әзірлеген. Американдық оптометриялық қауымдастық, 2021.

Миопиясы бар балаларды басқару бойынша практикалық нұсқаулық. Дүниежүзілік оптометрия кеңесі (WCO) және CooperVision, 2021

28.Morgan IG, Rose KA. Миопия және халықаралық білім беру өнімділігі. Ophthalmic Physiol Opt. 2013 May; 33(3):329–38.

Sherwin JC, Reacher MH, Keogh RH, Khawaja AP, Mackey DA, Foster PJ. Балалар мен жасөспірімдерде ашық ауада өткізілген уақыт пен миопия арасындағы байланыс: жүйелі шолу және мета-талдау. Ophthalmology. 2012;

Xiong Set all. Миопияны алдын алу және бақылауға қатысты ашық ауада өткізілген уақыт: мета-талдау және жүйелі шолу. Acta Ophthalmol. 2017: 95: 551–566

Huang HM, Chang DS, Wu PC. Балалардағы жақын жұмыс әрекеттері мен миопия арасындағы байланыс - жүйелі шолу және мета-талдау. PLoS One. 2015;10:e0140419.

Logan NS et al. Миопиялық прогрессияны баяулату стратегиясы ретінде миопияны түзетпеу, жеткіліксіз түзету және артық түзету рөлі. Clinical and Experimental Optometry. – 2020. – Т. 103. – № 2. – С. 133-137

Walline JJ et al. Балалардағы миопия прогрессиясын баяулату үшін араласулар / // The Cochrane Database of Systematic Reviews. – 2020. – Т. 2020. – № 1. – С. CD004916.

34.Si JK. et al. Миопияны бақылау үшін ортокератология: мета-талдау. Optom Vis Sci. 2015 Mar;92(3):252-7.

35.Sun Y. et al Миопия прогрессиясын бақылау үшін ортокератология: мета-талдау. PLoS ONE. – 2015 Apr 9;10(4):e0124535

Жабина ОА, Андриенко ГВ. Миопияны бақылау үшін ортокератологиялық линзалар. Әдістің тиімділігіне әсер ететін факторлар (әдебиетке шолу). Eye. 2021;23(3):47-52.

1. Weng R, Lan W, Bakaraju R, Conrad F, Naduvilath T, Yang ZK, Sankaridurg P. Миопияны бақылауға арналған контактілі линзалардың тиімділігі: Рандомизацияланған, контралатералды зерттеу дизайнынан алынған түсініктер. Ophthalmic Physiol Opt. 2022 қараша;42(6):1253-1263. doi: 10.1111/opo.13042. Epub 2022 тамыз 25. PMID: 36006761; PMCID: PMC9805073.

Aller T.A. Бифокалды контактілі линзалармен миопияны бақылау: Рандомизацияланған клиникалық сынақ. Optom Vis Sci. 2016 сәуір;93(4):344-52.

Li SM, Kang MT, Wu SS, Meng B, Sun YY, Wei SF, Liu L, Peng X, Chen Z, Zhang F, Wang N. Мектеп жасындағы балаларда миопия прогрессиясын баяулату үшін концентрлі сақиналы бифокалды және перифериялық қосымша мультифокалды контактілі линзаларды қолдану бойынша зерттеулер: мета-талдау. Ophthalmic Physiol Opt. 2017 қаңтар;37(1):51-59. doi: 10.1111/opo.12332. Epub 2016 қараша 23. PMID: 27880992.

Cheng D және т.б. Балаларда миопия прогрессиясына бифокалды және призмалық бифокалды көзілдіріктердің әсері: рандомизацияланған клиникалық сынақтың үш жылдық нәтижелері. JAMA Ophthalmol. 2014 наурыз;132(3):258-64.

Russo A, Boldini A, Romano D, Mazza G, Bignotti S, Morescalchi F, Semeraro F. Миопия: Оның прогрессиясын баяулату механизмдері мен стратегиялары. J Ophthalmol. 2022 маусым 14;2022:1004977. doi: 10.1155/2022/1004977. PMID: 35747583; PMCID: PMC9213207.

1. Тарутта Е.П. және т.б. Нақты клиникалық тәжірибеде миопияны бақылау: сараптамалық зерттеу нәтижелері. Офтальмология. 2021;18(4):962-971.
2. Тарутта Е.П. және т.б. Миопияның пайда болуы мен прогрессиясын оптикалық профилактикалаудың стратегиялық бағытталған тұжырымдамасы. Российский офтальмологический журнал. 2020;13(4):7-16.

Bao J. және т.б. Асфералық линзалары бар көзілдірік линзаларының бір жылдық миопияны бақылау тиімділігі. Br J Ophthalmol 2022; 106:1171–1176

Scheiman M, Kulp MT, Cotter SA, Lawrenson JG, Wang L, Li T. Конвергенция жетіспеушілігіне арналған интервенциялар: желілік мета-талдау. Cochrane Database Syst Rev. 2020 желтоқсан 2;12(12):CD006768. doi: 10.1002/14651858.CD006768.pub3. PMID: 33263359; PMCID: PMC8092638.

1. Kate L. Gifford, Kathryn Richdale, Pauline Kang, Thomas A. Aller, Carly S. Lam, Y. Maria Liu, Langis Michaud, Jeroen Mulder, Janis B. Orr, Kathryn A. Rose, Kathryn J. Saunders, Dirk Seidel, J. Willem L. Tideman, Padmaja Sankaridurg; IMI – Клиникалық менеджмент жөніндегі нұсқаулықтар туралы есеп. Invest. Ophthalmol. Vis. Sci. 2019;60(3):M184M203. https://doi.org/10.1167/iovs.18-25977.

Мягков АВ, Вержанская ТЮ, Шибалко ЕВ. Прогрессирлейтін миопиясы бар балалар мен жасөспірімдерге атропинді тағайындаудың тиімділігі туралы мәселеге (әдебиетке шолу). Eye 2019;21(2 (126)):40-50.

Li FF, Yam JC. Миопия прогрессиясына арналған төмен концентрациялы атропин көз тамшылары. Asia Pac J Ophthalmol (Phila) 2019; 8:360–365.

Hieda O және т.б. ATOM-J. Study Group. Балалық миопияны алдын алу үшін 0,01% атропиннің тиімділігі мен қауіпсіздігі 2 жылдық рандомизацияланған плацебо-бақыланатын зерттеуде. Jpn J Ophthalmol.2021;65(3):315-325.

1. Yam JC. және т.б. Миопия прогрессиясына арналған төмен концентрациялы атропин (LAMP) зерттеуі: Миопияны бақылауда 0,05%, 0,025% және 0,01% атропин көз тамшыларының рандомизацияланған, қос соқыр, плацебо-бақыланатын сынағы. Ophthalmology. 2019 қаңтар;126(1):113124.

Yam JC, және т.б. Миопия прогрессиясына арналған төмен концентрациялы атропин (LAMP) зерттеуінің екі жылдық клиникалық сынағы: 2-фаза туралы есеп. Ophthalmology. 2020 шілде;127(7):910-919

Huang J, Wen D, Wang Q, McAlinden C, Flitcroft I, Chen H, Saw SM, Chen H, Bao F, Zhao Y, Hu L, Li X, Gao R, Lu W, Du Y, Jinag Z, Yu A, Lian H, Jiang Q, Yu Y, Qu J. Балаларда миопияны бақылауға арналған 16 интервенцияның тиімділігін салыстыру: Желілік мета-талдау. Ophthalmology. 2016 сәуір;123(4):697-708. doi: 10.1016/j.ophtha.2015.11.010. Epub 2016 қаңтар 27. PMID: 26826749.

Lawrenson JG, Shah R, Huntjens B, Downie LE, Virgili G, Dhakal R, Verkicharla PK, Li D, Mavi S, Kernohan A, Li T, Walline JJ. Балаларда миопияны бақылауға арналған интервенциялар: тірі жүйелі шолу және желілік мета-талдау. Cochrane Database Syst Rev. 2023 ақпан 16;2(2):CD014758. doi: 10.1002/14651858.CD014758.pub2. PMID: 36809645; PMCID: PMC9933422.

1. Kobashi H, және т.б. Кіші кесу лентикулін экстракциялаудан және фемтосекундты лазермен көмектесетін LASIK-тен кейінгі құрғақ көз: Мета-талдау. Cornea. 2017 қаңтар;36(1):85-91.
2. Wang JS, және т.б. Миопияға арналған кіші кесу лентикулін экстракциялау және фемтосекундты лентикулін экстракциялау: жүйелі шолу және мета-талдау. Int J Ophthalmol 2017;10(1):115-121.

Fu Y. және т.б. Жоғары миопияға арналған кіші кесу лентикулін экстракциялау және фемтосекундты лазермен көмектесетін LASIK-тен кейінгі клиникалық нәтижелер: Мета-талдау. PLoS One. 2021 ақпан 8;16(2):e0242059.

Zhang Y. және т.б. Миопияны емдеу үшін қолданылатын SMILE және FS-LASIK клиникалық нәтижелері: Мета-талдау. J Refract Surg. 2016 сәуір;32(4):256-65.

Wen D. және т.б. Операциядан кейінгі тиімділік, болжамдылық, қауіпсіздік және лазерлік мүйіз қабық рефракциялық хирургиясының көру сапасы: Желілік мета-талдау. Am J Ophthalmol. 2017 маусым; 178:65-78.

Guo, H. және т.б. SMILE, FLEX, LASIK, LASEK немесе PRK-дан кейінгі мүйіз қабықтың биомеханикалық қасиеттері: жүйелі шолу және мета-талдау. BMC Ophthalmol 19, 167 (2019).

1. Li SM, Zhan S, Li SY, Peng XX, Hu J, Law HA, Wang NL. Миопияны түзету үшін лазермен көмектесетін субэпителиалды кератэктомия (LASEK) және фоторефракциялық кератэктомия (PRK). Cochrane Database Syst Rev. 2016 ақпан 22;2(2):CD009799. doi: 10.1002/14651858.CD009799.pub2. PMID: 26899152; PMCID: PMC5032141.

Fuest M, Mehta JS. Рефракциялық мүйіз қабық лентикуласын экстракциялаудағы жетістіктер. Taiwan J Ophthalmol. 2021 сәуір 24;11(2):113-121.

1. Santhiago MR, Smadja D, Wilson SE, Krueger RR, Monteiro ML, Randleman JB. Күдікті топографиясы бар көздерде LASIK-тен кейінгі эктазияда өзгертілген тіннің пайызының рөлі. J Refract Surg. 2015 сәуір;31(4):258-65. doi: 10.3928/1081597X20150319-05. PMID: 25884581.

Moshirfar M, Tukan AN, Bundogji N, Liu HY, McCabe SE, Ronquillo YC, Hoopes PC. Мүйіз қабық рефракциялық хирургиясынан кейінгі эктазия: Жүйелі шолу. Ophthalmol Ther. 2021 желтоқсан;10(4):753-776. doi: 10.1007/s40123-021-00383-w. Epub 2021 тамыз 20. PMID: 34417707; PMCID: PMC8589911.

62.Brar S. et al. Incidence of Ectasia After SMILE From a High-Volume Refractive Surgery Center in India. J Refract Surg. 2021 Dec;37(12):800-808.

63.Chang JY, Lin PY, Hsu CC, Liu CJ. Comparison of clinical outcomes of LASIK, Trans-PRK, and SMILE for correction of myopia. J Chin Med Assoc. 2022 Feb 1;85(2):145-151. doi: 10.1097/JCMA.0000000000000674. PMID: 34861667.

64.Hashemi H, Roberts CJ, Elsheikh A, Mehravaran S, Panahi P, Asgari S. Corneal Biomechanics After SMILE, Femtosecond-Assisted LASIK, and Photorefractive Keratectomy: A Matched Comparison Study. Transl Vis Sci Technol. 2023 Mar 1;12(3):12. doi: 10.1167/tvst.12.3.12. PMID: 36928130; PMCID: PMC10029763.

Rocha-de-Lossada C. et al. Could the percent tissue altered (PTA) index be considered as a unique factor in ectasia risk assessment? Int Ophthalmol. 2020 Dec;40(12):32853294.

Mohamadpour M. et al. Evaluating the Ectasia Risk Score System in Cancelled Laser In Situ Keratomileusis Candidates. J Ophthalmic Vis Res. 2020 Oct-Dec; 15(4): 481– 485.

67.Kanellopoulos AJ, Asimellis G. Combined laser in-situ keratomileusis and prophylactic high fluence corneal collagen cross-linking for high myopia: two years safety and efficacy. J Cataract Refract Surg. 2015;41(7):1426–33;

68.Osman IM. et al. Corneal Safety and Stability in Cases of Small Incision Lenticule Extraction with Collagen Cross-Linking (SMILE Xtra). J Ophthalmol. 2019 Apr 14; 2019:6808062.

69.Rajpal RK, Wisecarver CB, Williams D, et al. Lasik Xtra Provides Corneal Stability and Improved Outcomes Ophthalmol Ther. 2015;4(2):89-102.

Ganesh S, Brar S. Clinical Outcomes of Small Incision Lenticule Extraction with Accelerated Cross-Linking (ReLEx SMILE Xtra) in Patients with Thin Corneas and Borderline Topography. J Ophthalmol. 2015; 2015:263412.

71.Brar S. et al. Refractive surgery with simultaneous collagen cross-linking for borderline corneas - A review of different techniques, their protocols and clinical outcomes, Indian Journal of Ophthalmology: December 2020 - Volume 68 - Issue 12 - p 2744-2756

Brar S. et al. Comparison of Long-Term Outcomes and Refractive Stability following SMILE versus SMILE Combined with Accelerated Cross-Linking (SMILE XTRA). J Ophthalmol. 2022 Feb 28; 2022:4319785.

73.Dong R, et al. A prospective randomized self-controlled study of LASIK combined with accelerated cross-linking for high myopia in Chinese: 24-month follow-up. BMC Ophthalmol. 2022 Jun 24;22(1):280.

74.Lim EWL, Lim L. Review of Laser Vision Correction (LASIK, PRK and SMILE) with Simultaneous Accelerated Corneal Crosslinking - Long-term Results. Curr Eye Res. 2019 Nov;44(11):1171-1180.

Low JR. et al. Simultaneous Accelerated Corneal Crosslinking and Laser In situ Keratomileusis for the Treatment of High Myopia in Asian Eyes. Open Ophthalmol J. 2018 Jul 23; 12:143-153.

Liu C. et al. Comparison of 1-Year Outcomes Between Small Incision Lenticule Extraction With Prophylactic Cross-Linking and Femtosecond Laser-Assisted In Situ Keratomileusis With Prophylactic Cross-Linking. Cornea. 2021 Jan;40(1):12-18.

Moshirfar, M. et al. Controversy and Consideration of Refractive Surgery in Patients with Heritable Disorders of Connective Tissue. J. Clin. Med. 2021, 10, 3769.

Barsam A, Allan BD. Excimer laser refractive surgery versus phakic intraocular lenses for the correction of moderate to high myopia. Cochrane Database. Syst Rev. 2014 Jun 17;(6):CD007679.

79.Chen H, Liu Y, Niu G, Ma J. Excimer Laser Versus Phakic Intraocular Lenses for Myopia and Astigmatism: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Eye Contact Lens. 2018 May;44(3):137-143. doi: 10.1097/ICL.0000000000000327. PMID: 27930395.

79.Bhaskar Srinivasan et al. Phacoemulsification and Intraocular Lens Implantation (Refractive Lens Exchange) Is Safe and Effective in Treating High Myopia Asia Pac J Ophthalmol 2016 5,438-444.

Jose F. Alfonso et al. Миопияны түзету үшін орталық тесігі бар артқы камералық факиялық линзалар: бес жылдық бақылау кезеңінің нәтижелері. Новое в офтальмологии № 4 2019.

81.Cao, K. et al. Implantable collamer lens versus small incision lenticule extraction for high myopia correction: A systematic review and meta-analysis. BMC Ophthalmol 21, 450 (2021).

Medical Advisory Secretariat. Phakic intraocular lenses for the treatment of refractive errors: an evidence-based analysis. Ont Health Technol Assess Ser. 2009;9(14):1-120.

83.Hernández-Rodríguez CJH, Piñero DP. A systematic review about the impact of phakic intraocular lenses on accommodation, Journal of Optometry,Volume 13, Issue 3, 2020, Pp 139-145,ISSN 1888-4296.

28

Tang Y, Ye J. Phakic Posterior Chamber Intraocular Lens with a Central Hole in Treating Patients with Moderate to High Myopia: A Meta-Analysis. J Ophthalmol. 2019 Oct 30; 2019: 9496326.

Packer M. Meta-analysis and review: effectiveness, safety, and central port design of the intraocular collamer lens. Clin Ophthalmol. 2016 Jun 9;10: 1059-77.

86.Montés-Micó R, Ruiz-Mesa R, Rodríguez-Prats JL, Tañá-Rivero P. Posteriorchamber phakic implantable collamer lenses with a central port: a review. Acta Ophthalmol. 2021 May;99(3):e288-e301.

87.Kaweri L. et al. Review of current status of refractive lens exchange and role of dysfunctional lens index as its new indication. Indian J Ophthalmol. 2020;68(12):2797-2803.

88.Rosen E, Alió JL, Dick HB, Dell S, Slade S. Efficacy and safety of multifocal intraocular lenses following cataract and refractive lens exchange: Meta analysis of peer-reviewed publications. J Cataract Refract Surg. 2016 Feb;42(2):310-28.

Levinger E, et al. Unilateral Refractive Lens Exchange with a Multifocal Intraocular Lens in Emmetropic Presbyopic Patients. Curr Eye Res. 2019 Jul;44(7):726-732.

90.Fernández-García JL, et al. Unilateral Versus Bilateral Refractive Lens Exchange with a Trifocal Intraocular Lens in Emmetropic Presbyopic Patients. Am J Ophthalmol. 2021 Mar; 223:53-59.

91.Zhang XF et al. Refractive Lens Exchange Surgery in Early-Onset High Myopia Patients with Partial Cataract. Front. Med. (2022) 9:739197.

Schallhorn SC. Et al. Refractive lens exchange in younger and older presbyopes: comparison of complication rates, 3 months clinical and patient-reported outcomes. Clin Ophthalmol. 2017 Aug 28; 11:1569-1581.

Djodeyre MR. et al. Bilateral Refractive Lens Exchange with Trifocal Intraocular Lens for Hyperopia in Patients Younger Than 40 Years: A Case-Control Study. J Refract Surg. 2021 Aug;37(8):524-531.

Dry Eye Syndrome Preferred Practice Pattern. American Academy of Ophthalmology, 2018

Effect of a hyaluronic acid and carboxymethylcellulose ophthalmic solution on ocular comfort and tear-film instability after cataract surgery, Journal of Cataract & Refractive Surgery, 41(8), 1699–1704. doi: 10.1016/j.jcrs.2014.12.056

96.Developing evidence-based guidance for the treatment of dry eye disease with artificial tear supplements: A six-month multicentre, double-mask randomised controlled trial, The Ocular Surface, 20, 62–69. doi: 10.1016/j.jtos.2020.12.006

29

Қосымша 1 Миопияны бақылау — бұл тәуекел тобындағы балаларда миопияның дамуын алдын алуға, осьтік миопияның прогрессиялауын баяулатуға және асқынулардың алдын алуға бағытталған іс-шаралар тобы. Миопия дамуының жоғары тәуекелі бар балалар үшін профилактикалық іс-шараларды миопия манифестациясына дейін бастау қажет. Миопияны бақылау мыналарды қамтиды: көру режимі, ашық ауада болу уақытын ұлғайту, экранмен өткізілетін уақытты қысқарту; толық оптикалық түзету; миопияны бақылаудың оптикалық әдістерін қолдану; төмен дозалы атропинизация. Бастапқыда жұқа мүйізқабық болған кезде және/немесе миопияны түзетудің жоспарланған айтарлықтай көлемі болған кезде болжамды шекаралық RST мәнімен және/немесе мүйізқабықтың топографиясы/томографиясының кейбір аномальды-шекаралық көрсеткіштері болған кезде, бірақ кератэктатикалық аурулардың (кератоконус, ПМДР) клиникалық белгілері болмаған кезде, мүйіз қабық коллагенінің профилактикалық/превентивті кросслинкингін бір мезгілде орындаумен ЛКЗ мүмкіндігі жеке қарастырылады [62 - 78]. Сирек жағдайларда ЛЗК кезінде операция барысында мөлдір емес көпіршікті қабаттың түзілуі, газдың тік жарылуы, вакуумдық фиксацияның үзілуі мүмкін, бұл операцияны тоқтатуды, жоспарды басқа хирургия түріне өзгертуді, сондай-ақ қақпақшаның ығысуын, қақпақшаның жоғалуын, лазерлік әсердің децентрациясын, интерфейсте лентикула қалдықтары бар лентикуланың жыртылуын талап етеді [1, 10, 13, 55 - 58]. «Моновижн» (моновидение) принципі науқастың жетекші көзі алысқа көру үшін түзетілетінін, ал жұптық жетекші емес көз жақынға көру үшін түзетілетінін білдіреді. Моновидение қисаю, амблиопия, глаукома (көру өрісінің ақаулары бар), макулодистрофия (орталық көрудің төмендеуі) болған кезде науқастарға ұсынылмайды, егер кәсіби қызмет немесе өмір салты мінсіз бинокулярлық көруді талап етсе [1,9,10]. «Минимоновижн» (минимоновидение) принципі, қалаулы түрде, науқастың жетекші көзі алысқа көру үшін түзетілетінін, ал жұптық жетекші емес көз жақынға көру үшін түзетілетінін, -0,50 ÷ -0,75 D аспайтын миопиялық рефракция түріндегі индукцияланған анизометропиямен, бинокулярлық көруді сақтаумен білдіреді. Бұл тәсіл ЛКЗ жоспарлау кезінде, әсіресе 40 жас шамасындағы және одан үлкен адамдарда, сондай-ақ интраокулярлық рефракциялық хирургияны жоспарлау кезінде қолданылуы мүмкін. Рефракциялық хирургияны жоспарлау кезінде жетекші (доминантты, бинокулярлық көру процесінде функционалды басым) көзді анықтау моновидение кезінде науқастардың қанағаттануына әсер ететін факторлардың бірі болуы мүмкін. Рефракциялық хирургиядан кейінгі «жеткіліксіз түзету» немесе «гиперкоррекция» жағдайлары қосымша түзету мақсатында қосымша араласуды (мысалы, ЛКЗ) немесе қосымша оптикалық түзетуді қолдануды талап етуі мүмкін. Бастапқыда рефракция бұзылысының өте жоғары дәрежелері болған кезде, көрсетілімдер бойынша, ЛКЗ мен интраокулярлық хирургияны кезекті түрде біріктіріп қолдану мүмкін [80-89].

30

Көрсетілімдер бойынша:

Динамикалық ретиноскопия Көздің ультрадыбыстық немесе оптикалық биометриясы Көз түбінің перифериясын қарау Ультрадыбыстық В-сканерлеу Тонометрия ОҚҚ анықтау Көздің алдыңғы / артқы бөлігінің ОКТ Периметрия

Рефракциялық хирургия (көрсетілімдер бойынша):

Кератотопография (айналмалы Шеймпфлюг-камерасы арқылы мүйізшаның жағдайын бағалау) Тонометрия Көпфункционалды оптикалық биометрия Көз түбінің перифериясын қарау Эндотелиалды микроскопия Гониоскопия ОКТ Жетекші көзді анықтау

Патологиялық миопия кезінде (көрсетілімдер бойынша):

Көздің артқы бөлігінің ОКТ Көз түбінің перифериясын қарау Көздің биометриясы Тонометрия ОҚҚ анықтау Периметрия ФАГ

Глаукома дамуы қаупі бар гиперметропия кезінде (көрсетілімдер бойынша):

Тонометрия ОҚҚ анықтау Периметрия Гониоскопия Көздің алдыңғы / артқы бөлігінің ОКТ Сур. 1. Рефракция аномалиялары бар науқастарды диагностикалық тексеру алгоритмі.

10

Хирургиялық ем [12,14,50-96]. Рефракция аномалиясын түзетуге бағытталған микрохирургиялық операциялар (рефракциялық хирургия): 1. Кераторефракциялық - көруді лазерлік түзету: фоторефракциялық кератэктомия (оның ішінде T-PRK/Транс-ФРК, LASEK/Epi-

ГОСПИТАЛИЗАЦИЯ ТҮРІН КӨРСЕТЕ ОТЫРЫП, ГОСПИТАЛИЗАЦИЯҒА

21

КӨРСЕТІЛІМДЕР. 4.1 Жоспарлы госпитализацияға көрсетілімдер: жоғары қауіп тобындағы адамдарда мөлдір көз хрусталигін ИОЛ имплантациясымен факоэмульсификациялау жағдайлары: 40–45 жастан асқан науқастарда айтарлықтай рефракция аномалиялары (жоғары гиперметропия, өте жоғары миопия), бұйымды бұрышты глаукома дамуы қаупі бар гиперметропия (салыстырмалы түрде үлкен хрусталигі және тар алдыңғы камера бұрышы бар қысқа АПҰ), жүйелік ілеспе аурулардың болуы (көрсетілімдер бойынша). 4.2 Жедел госпитализацияға көрсетілімдер: жоқ